Cái tên
Thông thường, theo Từ điển Tiếng Việt, “tên” ngoài các nghĩa khác
thì có một nghĩa là “Từ hoặc nhóm từ dùng để chỉ một cá nhân, cá thể, phân biệt
với những cá nhân, cá thể khác cùng loại”. Tên nước thuộc loại này, nghĩa là từ
hoặc nhóm từ chỉ một đất nước để phân biệt với các nước còn lại.
Nếu như cái tên người, thường người đó không
được chủ động đặt tên và cái tên được đặt khi còn nhỏ, với mong muốn của bố mẹ,
của người lớn cho đứa bé những điều tốt đẹp. Thế nên, khi lớn lên nhỡ có không
đẹp, không tốt như cái tên, thì cũng đành chấp nhận. Chẳng hạn, có thể đặt tên
Bạch Tuyết cho một cô gái mà khi lớn lên thì da đen nhẻm. Hoặc đặt tên Dũng cho
một cậu bé mà khi lớn lên lại nói lời trước, nuốt lời sau, chẳng thấy dũng chút
nào. Có người mang tên là Minh Triết mà chẳng thấy “minh” cũng không thấy
“triết” ở đâu, thậm chí cứ mở mồm là làm trò cười cho thiên hạ. Có sao đâu, thay
đổi cái tên người không phải đơn giản và dễ dàng.
Thế nhưng, để phân biệt rõ hơn từng con người
cụ thể, người ta thường kèm theo cái tên đó chức danh, nghề nghiệp hoặc đặc điểm
cá nhân. Chẳng hạn, Giáo sư Ngô Bảo Châu, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng,
rồi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Dũng Râu lẩu
dê, Hoàn Béo bia hơi, Chó Chị Dậu, Minh Râu Lẩu Dê…
Và tên nước cũng tương tự. Thông thường tên
nước được đặt bằng một cụm từ nào đó để chỉ chế độ chính trị, xã hội của đất
nước đó kèm với cái tên gốc ít thay đổi. Do chế độ chính trị xã hội có thể thay
đổi, nên tên nước rất có thể đổi thay theo từng thời kỳ phát triển khác nhau.
Chẳng hạn, Vương quốc Campuchia đã thay đổi tên nước ba lần trong vòng có 14
năm. Từ Cộng hòa Nhân Dân Campuchia, rồi Nhà nước Campuchia và bây giờ là Vương
quốc Campuchia.
Thế nên, việc thay đổi tên nước, thường người
ta phải căn cứ vào chế độ chính trị và bản chất xã hội cụ thể của đất nước đó
tại thời kỳ đó. Việt Nam, cũng từ cái tên Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, rồi thành
Cộng Hòa XHCN Việt Nam. Nghĩa là nước Việt Nam với chế độ Cộng hòa XHCN.
Cụm từ Dân chủ, Cộng hòa là thông thường, phổ
thông, có thể ở những mức, những trình độ khác nhau nhưng còn có thể hình dung
ra để mà đặt tên. Riêng cái Xã hội Chủ nghĩa là một trạng thái hết sức mơ hồ và
ảo tưởng. Ảo tưởng đến mức, gần cả hai phần ba thế kỷ, người dân Việt Nam được
phát động đủ mọi cuộc cách mạng XHCN, phong trào XHCN, xây dựng con người XHCN,
tự hào với chế độ XHCN… Thậm chí ngay cả người dân còn buộc phải “Yêu nước là
yêu CNXH”, chùa chiền còn xác định là “Đạo pháp – Dân tộc – CNXH” hẳn hoi. Thế
mà đến khi hỏi cái CNXH nó là gì, mặt mũi nó ra sao? Ngay cả ông trùm cộng sản
là Tổng bí thư cũng đều tá hỏa tam tinh thú nhận là không biết nó thế nào, mà
chỉ là “sẽ dần dần sáng tỏ”. Sáng tỏ đâu chẳng thấy, chỉ thấy càng ngày người ta
càng sáng ra rằng đó là cái tranh vẽ thật đẹp, càng ngày mưa gió càng bóc đi
những mảng sơn phết lên đó lòi ra sự ảo tưởng và vô vọng, không có thật.
Thế thì, khi gắn tên nước với một trạng thái
không có thật, ảo tưởng vô vọng, người ta nghĩ gì và giải thích ra sao? Các nhà
“ný nuận” và lập pháp ra sức bảo vệ cái không ai không thấy là vô lý đó một cách
rất hài hước nhưng rất quyết liệt. Hài nhất là những lý luận, nghe rất cùn và
rất… ngây thơ. Họ không hề sợ tiết lộ bí mật quốc gia là trình độ cùn của các
ông nghị nhà ta hết sức cao vời.
Tôi lại nhớ câu chuyện cách đây 4 năm. Một sĩ
quan An ninh khá cao cấp mời tôi đến một quán café khi để tranh luận một số vấn
đề nhằm khai hóa cho tôi. Câu chuyện khá dài và nhiều chi tiết, trong đó có một
chi tiết như sau:
Tôi nói: – Ngay cả cái tên nước là Cộng hòa
XHCN là sự mạo danh, không chính đáng, ở ta đã là CNXH hay chưa?
- Bây giờ VN chưa phải là CNXH, nhưng sẽ tiến
đến CNXH, đó là mục tiêu sẽ hướng đến nên đặt tên nước ghi như vậy là đúng chứ
sao lại sai.
- Nếu bây giờ một cậu bé phấn đấu để sau này
làm Thủ tướng, mục đích của nó rất rõ ràng nhưng nó đang là học sinh, vậy nó có
thể in danh thiếp là “Thủ tướng nước Việt Nam Trần Văn Quai” để giao dịch với
mọi người được không?
- Như thế thì không được, anh đang là học sinh,
là công nhân hay nông dân thì chỉ ghi đúng như vậy thôi chứ, chắc gì anh ta đã
làm được thủ tướng.
- Nhưng mục đích, mục tiêu của nó là sẽ làm thủ
tướng, cũng như Việt Nam có mục tiêu là CNXH, sao nước ta chưa đến CNXH lại ghi
là CNXH được mà nó lại không được ghi danh thiếp là Thủ tướng? Thôi, cứ cho là
có thể nó không được làm thủ tướng đi, vì nó khó, nhưng chắc chắn nó sẽ làm được
điều này, là nó sẽ chết. Vậy danh thiếp nó có thể ghi là “Hồn ma Trần Văn Quai”
để đi giao dịch được không?
Anh ta bối rồi rồi im lặng.
Ngụy biện… cùn của các ông nghị
Hôm nay, nghe các đại biểu của dân lại tiếp tục
giọng điệu như anh sĩ quan an ninh kia cho nhân dân cả nước, nghe mà oải.
Ông Phan Trung Lý trình bày trước Quốc hội rằng
thì là “việc giữ nguyên tên nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhằm tiếp
tục khẳng định mục tiêu, con đường xây dựng và phát triển đất nước lên chủ nghĩa
xã hội, bảo đảm tính ổn định, tránh việc phải thay đổi về quốc huy, con dấu,
quốc hiệu trên các văn bản, giấy tờ. Hơn nữa, trải qua 37 năm, tên gọi này đã
trở nên quen thuộc đối với nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế”. Còn Thượng
tướng Lê Hữu Đức, ĐBQH Nguyễn Bá Thuyền, Đặng Đình Luyến, Lê Đắc Lâm, Nguyễn
Xuân Tỷ, Huỳnh Văn Tí… cũng dứt khoát quan điểm: “Không đổi tên nước”. Bởi một
mặt người dân, tổ chức quốc tế, bạn bè thế giới đã quá quen thuộc với quốc hiệu
nước ta; hàng triệu, hàng triệu người dân với biết bao thế hệ đã và đang tự hào
với tên nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Mặt khác, nếu đổi tên nước như một số đề
xuất thì vô cùng lãng phí, tốn kém mà không mang lại ích lợi gì cho nhân
dân”.
Nghe những cách giải thích này, người ta có cảm
giác họ đang coi nhân dân Việt Nam như đàn bò, bảo sao nghe vậy, chỉ đằng nào
thì đi đằng đó?
Nếu các ông nghị cho rằng cái tên nước hiện nay
“người dân, tổ chức quốc tế, bạn bè thế giới đã quá quen thuộc với quốc hiệu
nước ta; hàng triệu, hàng triệu người dân với biết bao thế hệ đã và đang tự hào
với tên nước Cộng hòa XHCN Việt Nam” thì tự các ông ấy đã vả vào mồm “đảng ta”
đã chủ trương thay đổi tên nước từ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành CHXHCNVN vào
năm 1976. Chỉ vì cái tên đó còn nổi tiếng hơn bây giờ là cái chắc. Khi đó Việt
Nam vừa mới “đánh thắng hai đế quốc to” vừa mới “lừng lẫy Điện Biên chấn động
địa cầu”, đến mức “người nước ngoài mơ rằng “sau một đêm ngủ dậy được trở thành
người Việt Nam”… chứ đâu phải như bây giờ nghe nói đến Việt Nam chỉ nghe nói đến
nghèo đói, tham nhũng và suy thoái, tệ nạn.
Nếu các ông nghị cho rằng “nếu đổi tên nước như
một số đề xuất thì vô cùng lãng phí, tốn kém mà không mang lại ích lợi gì cho
nhân dân”. Vậy thì sao các ông không nói thật to, thật rõ cho dân nhờ khi Quốc
hội giơ tay để biểu quyết mở rộng Thủ đô.
Sao các ông không gào lên thật lớn khi nhà nước
chi hàng ngàn tỷ đồng vào Đại lễ Ngàn năm Thăng Long mà đến giờ chưa ai biết con
số tổng kết là bao nhiêu, chỉ biết là rất lớn?
Sao các ông không kêu to lên, khi đảng ta chủ
trương đập phá cả Hội trường Ba Đình mặc dù đã có nhiều tiếng nói can ngăn mà
mấy ông nghị vẫn câm như hến?
Việc đổi tên nước có tốn kém bằng “Chủ trương
lớn của Đảng” ở Bauxite Tây Nguyên hoặc Dung Quất hay không? Sao các ông nghị sợ
tốn kém tiền dân khi đó trốn đâu mất dạng mà không lên tiếng ngăn cản?
Thực ra, tất cả chỉ là ngụy biện, một sự ngụy
biện trơ trẽn và rất… cùn. Thưa các ông nghị.
Tôi không khâm phục lý luận của các vị “đại
biểu nhân dân”. Nhưng tôi khâm phục sự cùn và trơ trẽn, nói không hề biết ngượng
đó của quý vị.
Thực chất
Thực ra, điều cốt yếu để cuối cùng, ván bài sửa
hiến pháp lại trở về “cái máng lợn ăn sứt mẻ” chính là chỗ này: “tên gọi Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa là đúng. Song việc chọn tên nước là vấn đề nhạy cảm, trong
đó quan trọng nhất là phải tránh sự xuyên tạc. Vì thế cần giữ nguyên tên nước là
CHXHCN Việt Nam”. – Cao Sỹ Kiêm, Đại biểu Thái Bình.
Có một điều mà gần dây đảng và nhà nước hay lo
sợ bị xuyên tạc, song ai xuyên tạc nổi nếu có chính nghĩa trong tay? Câu của cổ
nhân dạy rằng “cây ngay không sợ chết đứng” là vậy, chưa chi đã sợ chết đứng,
chỉ vì tự biết mình không ngay mà thôi.
Thực ra, vở kịch sửa đổi Hiến pháp vừa qua, có
mục đích mà nhà báo Huy Đức đã nhìn ra và đặt câu hỏi từ rất sớm là “Sửa Hiến
pháp hay xây lô cốt”? Có xây xong cái lô cốt Chủ nghiã Xã hội, thì đó mới là
thành trì cho thể chế “Đảng lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện”. Nếu không có mô
hình quái gở đó, lấy đâu mô hình cho việc một đảng tự nhiên nhảy lên đứng trên
đầu, trên cổ dân tộc để tự khẳng định mình là quang vinh, là trong sạch vững
mạnh và chỉ có mình mới được lãnh đạo đất nước, dân tộc này, chỉ có mình mới đủ
khả năng và tài đức lãnh đạo, dù trong đó có cả bầy sâu.
Nhưng, lòng dân thay đổi, người dân biết mở
miệng, khi đó vở kịch có nguy cơ bị cháy.
Khi vở kịch đã có nguy cơ bị cháy, người ta cố
bằng mọi cách đẩy nó về “cái máng lợn ăn sứt mẻ”.
Điều đó cũng không có gì lạ. Nhưng ai mà đoán
biết, cái lô cốt đó tồn tại được bao lâu nữa?
Ngày 28/5/2013
J.B Nguyễn Hữu Vinh
J.B Nguyễn Hữu Vinh
0 nhận xét:
Đăng nhận xét